Về đầu trang ĂN ĐÚNG CÁCH CÓ THỂ CỨU ĐƯỢC CẢ THẾ GIỚI (Phần 2)

Lợi ích ăn chay

20-01-2015
Ăn chay đủ chất, khoa học đã trở thành một phong trào sống khỏe, ...
06-06-2013
Rau là một món không thể thiếu được trong các bữa ăn hàng ngày. N...
03-06-2013
Ăn chay là không dùng thịt và tăng cường các thức ăn có lợi cho s...

Tác giả: Tim Zimmermann  

Người dịch: Trần Quốc Huân

Description: C:\Users\HuanT\AppData\Local\Microsoft\Windows\Temporary Internet Files\Content.Word\Tim Zimmermann.jpg

 

Ăn chay cũng không phải là hoàn hảo

Ăn ít thịt đi có lợi cho môi trường. Thế còn không ăn tí thịt nào thì sao?

Ở cùng mức tiêu thụ 2.000 calories/ngày, so sánh giữa một người ăn chay với một người dùng 150 gram thịt bò mỗi ngày, người ăn chay giúp giảm 63% khí nhà kính, giảm sử dụng 61% đất và 67% nước.

Một nghiên cứu khác, tính thêm cả tỉ lệ mắc bệnh ung thư, ảnh hưởng đến tầng ozone, ô nhiễm nước, đi đến kết quả là người ăn chay có tác động đến môi trường chỉ bằng 64% so với người ăn thịt.

Người ăn chay trường (không có trứng và sữa) tác động khí hậu 31% thấp hơn người ăn chay  (có trứng và sữa) và 74% thấp hơn người ăn thịt; sử dụng đất 7% và 64% tương ứng; sử dụng nước 9% và 70% tương ứng.

Tuy vậy, người ăn chay cũng không nên cảm thấy mình hoàn hảo. Khi không ăn thịt, chúng ta sẽ chuyển qua các dạng đạm khác như đậu, rau củ, ngũ cốc và những thứ này cũng có những tác động môi trường cần lưu ý.

Lấy quả hạnh nhân almond làm ví dụ.Mỗi quả hạnh cần 1 gallon nước, và ngày nay chúng ta tiêu thụ hạnh nhân gấp 7 lần so hồi năm 1972. Những loại quả như vậy cần lượng nước gấp 6 lần đậu đen, đậu lăng lentil, đậu chickpea để cung cấp cùng một lượng đạm. Tất nhiên, quả hạnh chỉ cần phân nửa lượng nước của thịt bò để cung cấp cùng một lượng calorie.

Nói chung thực vật chỉ cần 20% lượng nước của động vật để tạo nên cùng một lượng calorie. Tuy vậy, các chọn lựa calorie nguồn gốc thực vật cũng có những cái giá khác nhau về môi trường.Cho mỗi gram đạm, lúa mì thải khí nhà kính chỉ bằng 1/5 lúa nước.Rau củ lại chỉ bằng 1/4 của lúa mì. Đậu lăng và chickpea tốt hơn đậu nành trong việc cố định đạm nitrogen trong đất và giúp tránh các vấn đề về thực phẩm biến đổi gen thường gặp ở đậu nành.

Ở mức độ dung hòa hơn, nhà báo Mark Bittman phụ trách mục thực phẩm của tờ New York Times viết: “Tôi nghĩ không cần phải ăn chay hoàn toàn. Chỉ cần ăn thịt ít hơn 90% là đủ.”

Ăn organic

Tôi sống chung với vợ là người ăn thịt và 2 con là người ăn chay; tuy nhiên đề tài cãi nhau trong nhà là về chuyện mua sản phẩm organic hay mua rau, trái thông thường.  Với niềm tin mơ hồ là sản phẩm organic thì tốt cho môi trường và không bị nhiễm hóa chất, thuốc trừ sâu, tôi sẵn lòng trả số tiền nhiều hơn cho thực phẩm morganic.Nhưng vợ tôi thì không.

Để chứng minh thực phẩm organic là tốt hơn, tôi đã đến Viện Rodale ở Pennsylvania, một trang trại đối chứng giữa sản phẩm organic và sản phẩm truyền thống, để gặp Kristine Nichols, nhà vi sinh vật học về đất, khoa học gia trưởng của Viện.

Nichols cho biết trồng trọt hữu cơ là vì sức khỏe của đất và hệ sinh thái đang sản xuất ra thực phẩm cho chúng ta.Nichols chỉ cho tôi thấy sự khác biệt giữa đất trong nông nghiệp truyền thống có sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu hóa học với đất trong nông nghiệp hữu cơ tái sinh sử dụng phương pháp tự nhiên để kiểm soát sâu bọ, phân chuồng, và cây trồng quảng canh.Đất organic có lớp đất mặt (là lớp đất chính yếu cho sự tăng trưởng của cây) dầy hơn nhiều so với đất truyền thống nhờ trong đất organic có nhiều giun đất và các hoạt động sinh học hơn hẳn đất truyền thống.Các hoạt động sinh học này giúp chất hữu cơ ngấm sâu vào lòng đất. Nếu như trong tự nhiên, hành tinh chúng ta mất 1.000 năm để tạo nên lớp đất mặt dầy 1 inch, thì đất organic chỉ cần 35 năm để tạo ra 3 inch đất mặt. Đây là một thành tựu rất quan trọng nếu ta biết rằng 90% diện tích trồng trọt mất đất 13 lần nhiều hơn những gì giữ lại được. Các nông dân organic thường nói: “Cho đất ăn chứ không phải cho cây ăn”.

Ra ngoài đồng, Nichols cho tôi thấy cánh đồng ngô truyền thống bên cạnh cánh đồng ngô organic.Đối với ngô truyền thống, Viện Rodale áp dụng kỹ thuật canh tác tân tiến nhất, dùng các loại giống đã biến đổi gen, và tình toán cẩn thận lượng phân bón và thuốc trừ sâu hóa học. Mặc dù vậy, ngô truyền thống trông vẫn không tươi tốt.Lá hơi vàng, thân có nốt hơi đỏ, những dấu hiệu cho thấy thiếu lân và đạm.Mưa to làm trôi dạt phân bón, kế đến là nắng nóng và khô.Ngô organic trông xanh tươi và sống động hơn.Thay vì phân tổng hợp, cây trồng trên mặt được dùng để cung cấp carbon và dưỡng chất cho đất và đóng vai trò lớp phủ ngăn cỏ. Đất màu hơn, cùng với quan hệ tích cực giữa cây ngô và lớp đất mặt đầy vi sinh, giúp ngô chịu đựng thời tiết khô nóng tốt hơn. Các dữ liệu cho thấy ngô organic cho năng suất cao hơn ngô truyền thống đến 31% trong điều kiện khô hạn, rất có ý nghĩa trong một thế giới đang chịu biến động khí hậu.

Phương pháp canh tác organic cũng đem lại nhiều lợi ích môi trường khác như tiêu hao năng lượng ít hơn 45%, thải khí nhà kính ít hơn 40%.Ăn chay hay không, người dùng thực phẩm organic có tác động môi trường thấp hơn 41% so với người dùng thực phẩm truyền thống. Tập đoàn Whole Foods đưa ra thang điểm “Trồng trọt có trách nhiệm” bao gồm các tiêu chí về bảo tồn nước, sử dụng năng lượng và phúc lợi công nhân nông nghiệp, xếp hạng rau trái, hoa quả theo 3 mức: Tốt, Tốt hơn và Tốt nhất. Thực phẩm đạt tiêu chuẩn organic của USDA đương nhiên được mức Tốt.

Về mức giá cao của thực phẩm organic, có thể đối phó bằng cách mua từng lượng nhỏ và giảm lượng ăn xuống. Như vậy vừa phù hợp túi tiền vừa không ăn thừa calorie.